{"id":1926,"date":"2024-08-30T18:22:25","date_gmt":"2024-08-30T18:22:25","guid":{"rendered":"https:\/\/www.helgaardsteynpryse.co.za\/?p=1926"},"modified":"2024-08-30T18:34:04","modified_gmt":"2024-08-30T18:34:04","slug":"kortlys-bekend-vir-helgaard-steyn-prys-vir-skryfkuns-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.helgaardsteynpryse.co.za\/eng\/kortlys-bekend-vir-helgaard-steyn-prys-vir-skryfkuns-2\/","title":{"rendered":"Kortlys bekend vir Helgaard Steyn-prys vir skryfkuns"},"content":{"rendered":"

Vanjaar se toekenning word gemaak vir skryfkuns, en enige Afrikaanse werk \u2013 fiksie of nie-fiksie \u2013 wat tussen 2020 en 2023 verskyn het in \u0149 oplaag van minstens 300 eksemplare, het in aanmerking gekom vir die eerbewys. Die paneel van beoordelaars word saamgestel uit \u2019n nominasie elk van die Universiteit van die Vrystaat en die Noordwes-Universiteit, en \u2019n derde onafhanklike beoordelaar word deur die genomineerde kandidate aangewys. Die sameroeper van hierdie jaar se paneel is prof. Henning Pieterse (Universiteit van die Vrystaat) en die ander paneellede was prof. Thys Human (Noordwes-Universiteit) en me. Valda Jansen.<\/p>\n\n\n\n

\u2019n Totaal van 97 boeke is vir vanjaar se Helgaard Steyn-prys in ag geneem en voorgel\u00ea. Die aanbod sluit in digbundels, kortverhaalbundels, romans, novelles, teologiese,historiese en filosofiese tekste. <\/p>\n\n\n\n

\u201cAlhoewel die getal inskrywings byna \u2019n derde minder was in vergelyking met die vorige prys in 2020, toe bykans 150 titels voorgel\u00ea is, was die beoordelaars dit eens dat die gehalte van vanjaar se inskrywings, breedweg gesien, op \u2019n ho\u00ebr vlak as die vorige rondte is,\u201d noem prof.  Pieterse. \u201cHierdie stand van sake dui daarop dat dit baie goed gaan met Afrikaanse skryfkuns oor verskeie velde heen. Om \u2019n kortlys uit soveel uitstaande titels saam te stel, was \u2019n groot uitdaging vir die beoordelaars.”<\/p>\n\n\n\n

Die wenner van die 2024 Helgaard Steyn-prys vir skryfkuns word op 24 September 2024 bekendgemaak. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
Die ses titels op die kortlys, in alfabetiese volgorde volgens die skrywers se vanne, is:<\/h5>\n\n\n\n

S.P. Benjamin se roman, Dinge van \u2019n hond<\/em> (Penquin Random House, 2021)
Antjie Krog se digbundel, Plunder<\/em> (Human & Rousseau, 2022)
S.J. Naud\u00e9 se kortverhaalbundel, Dol heuning<\/em> (Umuzi, 2021) en roman, Van vaders en vlugtelinge (Human & Rousseau, 2023)
Etienne van Heerden se roman, Gebeente<\/em> (Tafelberg, 2023)
Eben Venter se roman, Decima <\/em>(Penguin Random House, 2023)<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
Vorige wenners van die skryfkuns-prys is: <\/h5>\n\n\n\n

1988 – Karel Schoeman<\/strong><\/a> vir \u2019n Ander Land<\/em>
1992 – John Miles<\/strong><\/a> vir Kroniek uit die doofpot<\/em>
1996 – Breyten Breytenbach<\/strong><\/a> vir Nege landskappe van ons tye bemaak aan \u2019n beminde<\/em>
2000 – John Kannemeyer<\/strong><\/a> vir Leipoldt: \u2019n Lewensverhaal<\/em>
2004 – Dan Sleigh<\/strong><\/a> vir Eilande<\/em>
2008 – Marlene van Niekerk<\/strong><\/a>vir Agaat<\/em>and Hermann Giliomee<\/strong><\/a> vir Die Afrikaners<\/em>
2012 – PG du Plessis<\/strong><\/a> vir Fees van die ongenooides<\/em>
2016 – Willem Anker<\/strong><\/a> vir Buys<\/em>
2020 – Lodewyk G. du Plessis<\/a><\/strong> vir Die dao van Daan van der Walt<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
Vanjaar se benoemdes en hul werk:<\/h5>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure><\/div>
\"\"<\/figure><\/div>
\"\"<\/figure><\/div>
\"\"<\/figure><\/div><\/div>
\"\"<\/figure><\/div>
\"\"<\/figure><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
S.P. Benjamin se roman Dinge van \u2018n hond<\/em> (Penquin Random House, 2021)<\/strong><\/h5>\n\n\n\n
\n

Opsomming<\/strong>
Aan die einde van elke jaar word daar op Gatlek, Dawid Fourie se plaas, feesgevier. \u2019n Soort danksegging, kan jy s\u00ea. Dawid beloon sy werkers vir hul harde werk, en hulle betoon hul dankbaarheid op \u2019n manier waaroor daar n\u00e1 die tyd nie veel uitgewei word nie. Dit was tydens die nag van die laaste groot vleisbraai dat dinge vir Dawid en Gatlek begin skeefloop het.<\/p>\n\n\n\n

Jan-Vlok, Dawid se seun, sit nou verbitterd sonder \u2019n erfplaas. Sy pa swyg oor Gatlek terwyl hy sy dae vul met grafstene maak in sy agterplaas. Totdat sy mal oom Outa oor die verlede begin praat en niemand hom meer kan ignoreer nie.<\/p>\n\n\n\n

Dan is daar Bettie Rondganger. \u2019n Alleenloper. \u2019n Vrou wat wil voorthol om van haar verlede te vergeet. Sy gee haar lyf vir Jan-Vlok, maar ook vir Klippies, sy jeugvriend wat aan die werkerskant van die plaas grootgeword het. Sy en Klippies ken immers die etiek van die vullishope waar hulle nou \u2019n bestaan moet maak.<\/p>\n\n\n\n

Maar wat het werklik daardie aand op Gatlek gebeur?<\/p>\n\n\n\n

Dinge van \u2019n hond <\/em> is \u2019n roman oor vergeet, maar ook oor onthou. En die besef dat \u2019n mens jou nooit r\u00earig van jou verlede kan losmaak nie.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

Oor die skrywer
<\/strong>S.P. Benjamin is die skrywersnaam van Benjamin Paulse, en hy is in 1965 gebore. Nadat hy aan Scottsdene Senior gematrikuleer het, het hy begin om po\u00ebsie te skryf. In di\u00e9 tyd het hy onder andere as verkoopsman gewerk en ook later in \u2019n drukkery. Hy het in 1997 gedebuteer met \u2019n roman, Die reuk van steenkool<\/em>, waarvoor hy met die Sanlam\/De Kat-debuutprys bekroon is. Sy debuutroman was ook \u2019n naaswenner in 1998 van die ATKV-prosaprys. Sy kortverhaalbundel, Die lewe is \u2019n halwe roman<\/em>, is in 2000 met die Eug\u00e8ne Marais-prys bekroon.<\/p>\n\n\n\n

Die beoordelaars s\u00ea
<\/strong>S. P. Benjamin is die bekroonde skrywer van die roman Die reuk van steenkool <\/em>en ‘n kortverhaalbundel Die lewe is ‘n halwe roman<\/em>. In die roman Dinge van ‘n hond<\/em> word die tradisionele plaasroman, so diep ingebed in die Afrikaanse letterkunde, op sy kop gekeer en vanuit ‘n verrassende hoek hervertel. Daarmee bring Benjamin \u2019n verfrissende nuwe perspektief en  dus ook vernuwing na die bekende plaasroman. Die kollig val op temas soos grond, grondbesit, skuld en waarheid. Grond wat afgevat is, wat verkoop is, wat bewerk of verwaarloos word. Ons praat nie graag oor vullis of ashope nie. Of oor dinge wat in die verlede gebeur het nie, hetsy in ons persoonlike lewe of in die land. In hierdie boek word ons met die ashope van ons Suid-Afrikaanse verlede gekonfronteer. Soos ‘n getroue hond agtervolg die verlede die karakters en bly deurentyd op hul hakke. Dinge van ‘n hond<\/em> plaas die klem op ernstige gesprekke wat ons nog moet voer oor grond en oor die verlede. Met hierdie roman bevestig Benjamin sy unieke stem en sy welverdiende plek in die Afrikaanse letterkunde.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
Antjie Krog se digbundel Plunder<\/em> (Human & Rousseau, 2022)<\/strong><\/h5>\n\n\n\n

Opsomming
<\/strong>In di\u00e9 jongste bundel van Krog ontwikkel sy voormalige temas soos die landskap van die vrou, die huwelik, die aftakeling van die lyf, die vreugde van klein gesinsoomblikke, maar terselfdertyd vernuwe sy, opnuut. Krog probeer oplaas sin maak van die land, van die self, van die verlede. Soos Alfred Schaffer s\u00ea, daar is gewoonweg niemand in Afrikaans wat s\u00f3 skryf nie. Sy wys wat digkuns moet en kan wees.<\/p>\n\n\n\n

Oor die skrywer
<\/strong>Antjie Krog is op 23 Oktober 1952 in Kroonstad gebore. Sy is 18 jaar oud toe haar eerste digbundel Dogter van Jefta<\/em> in 1970 verskyn. In 1972 verskyn Januarie-suite<\/em> en dit is in 1973 met die Eug\u00e8ne Marais-prys bekroon. Sy behaal ‘n BA-graad en honneursgraad in Engels (1973) aan die Universiteit van die Vrystaat. In 1976 verwerf sy ‘n MA-graad in Afrikaans aan die Universiteit van Pretoria. Haar digbundel Jerusalemgangers<\/em> is in 1987 met die Rapportprys bekroon en in 1990 ontvang Antjie die Hertzogprys vir po\u00ebsie vir Lady Anne<\/em>. In 1993 is sy aangestel by die tydskrif Die Suid-Afrikaan<\/em>, en in 1995 begin sy as politieke verslaggewer by die SAUK te werk. Antjie lewer van 1996 tot 1998 verslag oor die Waarheids- en Versoeningskommissie. Sy verwoord haar ervarings oor die proses in Country of my Skull<\/em> wat in 1998 gepubliseer is en wat met onder meer die Alan Paton-toekenning vir niefiksie en die Olive Schreiner-prys ontvang.<\/p>\n\n\n\n

In 2003 word die bundel Met woorde soos met kerse<\/em>, wat haar Afrikaanse vertalings en herbewerkings van po\u00ebsie uit Suid-Afrikaanse inheemse tale, en een van die San-tale, bevat, aangewys as die wenner van die Suid-Afrikaanse Vertalersinstituut se driejaarlikse wedstryd. Kwela Boeke publiseer in 2004 die digbundel Die sterre s\u00ea ‘tsau’<\/em> en dit haal die kortlys van die M-Net-prys vir po\u00ebsie vir 2005. Kleur kom nooit alleen nie<\/em> is in 2001 met die eerste RAU-prys vir skeppende skryfwerk bekroon.<\/p>\n\n\n\n

Sy is sedert 2004 ‘n buitengewone professor in Lettere en Wysbegeerte aan die Universiteit van die Wes-Kaap. Sy is nou ook \u2018n emeritus professor aan die Universiteit van die Wes-Kaap.<\/p>\n\n\n\n

Die beoordelaars s\u00ea<\/strong>
Plunder<\/em>, Antjie Krog se tiende digbundel, is reeds vanjaar met die Hertzogprys en UJ Prys vir Skeppende Werk bekroon, wat natuurlik sekere verwagtings by die voornemende leser skep. En daar word aan elke moontlike verwagting in hierdie bundel voldoen deur \u2019n meesterlike, w\u00eareldklas-digter wat duidelik op die kruin van haar kragte is. Verskeie temas bekend uit haar vorige bundels kom weer hier aan bod, soos die binnegeveg van die liriese subjek oor die aard, ontstaan en funksie van po\u00ebsie, die \u201cplek\u201d en \u201cblik\/staar\u201d van \u201cwitheid\u201d in \u2019n land soos Suid-Afrika, die \u201cmale gaze\u201d (\u201cmanlike blik\/staar\u201d), kulturele appropriasie en die uitwys en herstel van historiese sosio-politieke ongeregtighede in die land, vergelyk die aangrypende \u201cpryslied vir \u2019n vreeslose gewete\u201d, met die lewe en sterwe van Aartsbiskop Desmond Mpilo Tutu as gegewe. In Mede-wete<\/em> (2014) is die dood van die vader \u2018n deurlopende tema; in Plunder <\/em>word die gestorwe moeder weer vereer en, soos in verskeie vorige bundels, vind die leser pragtige gedigte oor die liriese subjek se kinders en kleinkinders. Daar is voorts asemrowend mooi natuurgedigte en dan veral \u2018n reeks sterk liefdesgedigte gerig aan die eggenoot, soos die leser ook in vorige bundels teengekom het. Deurentyd is daar gesprekke met ander digters (wat in die \u201cBronne\u201d erken word) en woordskeppings wat herinner aan afdeling 4 van Mede-wete <\/em>(\u201cvier pogings in linguistiese sinaps-opsporing). Gelees vanuit die titel, \u201cplunder\u201d die digter onder meer haar eie en ander digters en skrywers se werk, maar die \u201cplunder\u201d-kwessie\/-tema word voorts bre\u00ebr afgestem op die aftakeling van die ouerwordende liggaam deur die tyd en die vernietiging van die land en die aarde as geheel deur die mens \u2013 op politieke en ekologiese vlakke. Die grootse \u201co brose aarde \u2026 \u2019n misorde vir die nuwe verbond\u201d vorm dan \u2019n perfekte sluitstuk vir die bundel; in hierdie \u201cmis\u201d word erkenning en skuld gegee aan die verminking van die omgewing, tesame met simboliese boetedoening vir hierdie dade in \u2019n verwonderde, belydende register. Plunder<\/em> is tereg deur een resensent as \u2018n \u201copera\u201d beskryf en die leser staan verstom voor al die \u201cbedrywe\u201d wat in die bundel aangetref en ontsluit word.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
SJ Naud\u00e9 se kortverhaalbundel Dol Heuning<\/em> (Umuzi, 2021) en roman Van Vaders en vlugtelinge (Human & Rousseau, 2023)<\/strong><\/h5>\n\n\n\n

Oor die skrywer
<\/strong>S.J. Naud\u00e9 is die skrywer van Alfabet van die vo\u00ebls<\/em>, wenner van die Universiteit van Johannesburg-debuutprys en die Jan Rabie Rapport-prys. Hy het in die regte aan die Universiteit van Pretoria en aan Cambridge en Columbia studeer en verwerf \u2019n meestersgraad in skeppende skryfkuns aan die Universiteit Stellenbosch. Alfabet van die vo\u00ebls <\/em>verskyn ook in Nederlands en Engels. Die Jan Rabie & Marjorie Wallace-skryfbeurs vir 2014 is aan hom toegeken en sy werk is gepubliseer in Granta <\/em>en tydskrifte in Amerika, Nederland en Itali\u00eb. N\u00e1 jare in New York en Londen woon hy tans in die Boland.<\/p>\n\n\n\n

S.J. Naud\u00e9 studeer in Pretoria en Stellenbosch, en ook aan Cambridge en Columbia Universiteit. Hy werk lank as regspraktisyn in New York en Londen. Sy kortverhale en romans wen etlike pryse, o.m. die Eug\u00e8ne Marais-, UJ-, en  kykNet-Rapportprys<\/em>. Hy is ook \u2018n driemalige wenner van die Hertzogprys. Sy werk is in verskeie tale vertaal, en van sy kortprosa verskyn in Granta <\/em>en in joernale in die VSA, Nederland en Itali\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Opsomming: Dol Heuning
<\/strong>Die verhale in Dol heuning  <\/em>kring soos breedtegrade om \u2019n aardbol uit \u2013 van Suid-Afrika na Ysland, die Belgiese platteland en die Italiaanse Alpe.<\/p>\n\n\n\n

In \u2019n boomryke Kaapstadse woonbuurt koester \u2019n paar hul seuntjie terwyl hul skoonmaker se kind in volle aangesig van die land se ongeregtighede moet staan.<\/p>\n\n\n\n

In die yslandskap van Reykjavic sluk \u2019n vrou dol heuning saam met die man wat haar vir \u2019n ander verruil het en bring hulle \u2019n angswekkende aand saam met \u2019n gewelddadige Rus en sy metgesel deur.<\/p>\n\n\n\n

Terwyl twee minnaars in New England aan die wreedheid van hul gasheer uitgelewer word toe sy menslikheid hom verlaat, ontferm \u2019n ma haar oor \u2019n straatkind op Park-stasie.<\/p>\n\n\n\n

Die verhaalsiklus wat die kroon span, vertel hoe \u2019n jong Namibi\u00ebr en sy Japannese vriendin \u2019n tragedie in die berge en \u2019n nag in \u2019n beklemmende chateau met \u2019n poel vol gloeiende palings beleef.<\/p>\n\n\n\n

N\u00e1 die veelbekroonde Alfabet van die vo\u00ebls<\/em>,  publiseer S.J. Naud\u00e9 \u2019n tweede bundel kortverhale wat ontstel, verras, en boweal bekoor.<\/p>\n\n\n\n

Die beoordelaars s\u00ea<\/strong> 
Hoewel die meeste verhale in Dol heuning <\/em>die omvang en kompleksiteit van kompakte novelles het, toon Naud\u00e9 in verhale soos \u201cTwee libretto\u2019s\u201d en \u201cDaar is mans\u201d ook sy slag met \u2019n heelwat korter vorm van die kortverhaal. Agter die glashelder vertel-oppervlak van elke verhaal roer daar allerlei donker skadu\u2019s, wat uiteindelik nie \u2019n enkele verborge patroon onthul nie, maar eerder voortdurend verskuiwende betekenislae wat van elke lees \u2019n nuwe avontuur maak. Soos in Naud\u00e9 se vorige werk staan die ouer-kind-verhouding weer in Dol heuning <\/em>sentraal, maar nou word dit \u2013 anders as in Alfabet van die vo\u00ebls <\/em>and Die derde spoel \u2013 <\/em>op verrassende wyse vanuit die perspektief van \u2019n ouerfiguur (of altans \u2019n volwasse karakter wat baie graag ma of pa sou wou wees) aangebied. Ofskoon die kinderkarakters in etlike gevalle as slagoffers van hulle omstandighede uitgebeeld word, vertoon hulle dikwels ook buitengewone veerkragtigheid wat die volwasse karakters in die onderskeie verhale tot voorbeeld is. En telkens speel die menslike verhoudings \u2013 s\u00f3 akuut en akkuraat, s\u00f3 droef \u00e9n dringend uitgebeeld \u2013  teen die agtergrond van oorweldigende en moeilik vaspenbare landskappe af. In di\u00e9 opsig is die slottriptiek \u201cLandskappe met figure\u201d (en die aansluiting daarvan by die treffende voorblad van die bundel) \u2019n sonderlinge hoogtepunt. Ek weet van min kortverhaalbundels waarin sowel uiterlike as innerlike landskappe op so \u2019n genuanseerde, geloofwaardige en uiteindelik ook aangrypende wyse gekarteer word.<\/p>\n\n\n\n

Opsomming:<\/strong> Van Vaders en vlugtelinge<\/strong>
Dani\u00ebl voer \u2019n trekvo\u00eblbestaan tussen Londen en Kaapstad. Wanneer sy bejaarde pa sterf, bevat di\u00e9 se testament \u2019n ongewone klousule: Dani\u00ebl sal slegs sy deel van die boedel erf indien hy besoek afl\u00ea by sy neef Theon, op die ou familieplaas in die Vrystaat. Di\u00e9 besoek lei tot \u2019n ander reis \u2013 hy en sy neef neem \u2019n siek seuntjie na Tokio, met die hoop dat \u2019n nuwe soort behandeling die kind sal genees. <\/p>\n\n\n\n

Die beoordelaars s\u00ea<\/strong> 
Van vaders en vlugtelinge <\/em>is \u2019n episodiese roman met vyf duidelik afgebakende dele (elk met sy eie klinkende titel) wat chronologies op mekaar volg; mettertyd die klem op \u2019n enkele, sentrale karakter plaas en opvallende tematiese ooreenkomste vertoon. Hoewel dit moontlik sou wees om die eerste vier dele as afsonderlike kortverhale te lees, word hulle op verbeeldingryke en veelseggende wyse deur die korter vyfde deel \u2013 \u2019n tipe epiloog \u2013 tot eenheid saamgesnoer. En dit is juis in di\u00e9 samehang dat die onderskeie dele aan betekenis en trefkrag wen. Deur middel van sy episodiese werkwyse slaag Naud\u00e9 daarin om \u2019n hele falanks kleurvolle karakters, maar ook hul lewens op uiteenlopende kontinente, by die verhaal te betrek. Vanaf die Verenigde Koninkryk, na Serwi\u00eb (die plek waar die wolwe paar), tot op \u2019n familieplaas diep in die hart van die Vrystaat. Aan die een kant belig die roman die foute van vermaledyde vaders wat hul verantwoordelikhede jeens hulle seuns probeer ontvlug; andersyds beklemtoon dit ook die dapper pogings wat sommige karakters aanwend om te midde van \u2019n verworde w\u00eareld as pa\u2019s of surrogaatpa\u2019s \u2019n mate van gemeensaamheid, intimiteit, solidariteit en empatie met ander (en veral hul \u201cseuns\u201d) te bewerkstellig. Aangesien navolgenswaardige voorbeelde ontbreek en uitgediende opvattings steeds geld, lei hierdie pogings op verhaalvlak nie altyd tot positiewe uitkomste nie, maar vir die leser dien dit egter as aansporing om nuwe bestaansmoontlikhede te bly oorweeg. Met hierdie roman bewys Naud\u00e9 dat hy \u2019n w\u00eareldklasskrywer is wat geykte aannames en verwagtings uitdaag en die leser doelbewus inspireer om fyner en noulettender te lees. Van vaders en vlugtelinge<\/em> is \u2019n roman wat jou met nuwe o\u00eb na die \u201cbekende\u201d laat kyk.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
Etienne van Heerden se roman Gebeente<\/em> (Tafelberg, 2023)<\/strong><\/h5>\n\n\n\n

Opsomming
<\/strong>Met \u2019n onverwagte trein kom Magistraat Imker Goedeman aan op Gebeente, \u2019n klein dorpie op die Vergete Grootpad noord van Sutherland. Die omgewing is geruk deur \u2019n opspraakwekkende plaasmoord, maar \u2019n nog komplekser saak moet ondersoek word: die diefstal van die melkweg. Ons is hier in die buurt van onwaarskynlikhede en eindelik word die ganse regstelsel uitgedaag. Historie, mite, allegorie en magiese realisme word sjarmant verweef in di\u00e9 meeleurende roman.<\/p>\n\n\n\n

Oor die skrywer
<\/strong>Etienne Roch\u00e9 van Heerden is op 3 Desember 1954 in Johannesburg gebore. Hy word groot in die Oos-Kaap en Stellenbosch waar hy aan Paul Roos Gimnasium matrikuleer. 

Na \u2019n jaar in die Suid-Afrikaanse vloot studeer hy aan die Universiteit van Stellenbosch en behaal die grade B.A. (Regte), LL.B. en honneurs (cum laude) in Afrikaans en Nederlands, \u2019n meestersgraad aan die Universiteit van die Witwatersrand en \u2019n Ph.D. aan Rhodes Universiteit. Hy werk onder meer as prokureur, in die reklamebedryf en daarna ook as dosent aan die Universiteit van Zoeloeland en Rhodes Universiteit Etienne debuteer in 1978 met die jeugroman Matoli<\/em>, en as digter in 1981 (saam met Andr\u00e9 le Roux du Toit, Peter Snyders en Daniel Hugo) met Brekfis met vier<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Hy ontvang die Eug\u00e8ne Marais-prys in 1984 vir sy kortverhaalbundel, My Kubaan<\/em>. In 1986 verskyn sy roman, Toorberg<\/em>, wat met die Hertzog-, CNA-, AKTV-, en WA Hofmeyr-prys bekroon word. Hy word daarna ook bekend vir romans soos Die stoetmeester<\/em> (1993), Die swye van Mario Salviati<\/em> (2000), In stede van die liefde<\/em> (2005) en 30 nagte in Amsterdam<\/em> (2008). Vir laasgenoemde het Van Heerden onder meer die Hertzog-prys ontvang.<\/p>\n\n\n\n

Hy is die afgelope twee dekades reeds betrokke by die doseer van letterkunde, liter\u00eare teorie en kreatiewe skryfwerk. Tans is hy professor verbonde aan die Universiteit van Kaapstad waar hy benewens kreatiewe skryfwerk-begeleiding ook gemoeid is met die doseer van liter\u00eare teorie, mediastudies en Suid-Afrikaanse en Nederlandse letterkunde.<\/p>\n\n\n\n

Die beoordelaars s\u00ea
<\/strong>The artist communicates with Gebeente <\/em>span Etienne van Heerden sy net wyd wat karakters en temas betref. Maar die skrywer hou die leisels ook stewig vas. Die leser herken die situasies, die karakters, die frustrasies, die gevoelens van vasgevang-wees, van magteloosheid en hoe moeilik dit is om verandering te bewerkstellig. Gebeente<\/em> lewer ook weereens bewys van Van Heerden se behendige gebruik van magiese realisme en die eiesoortige manier waarop die skrywer taal aanwend om ironie en spot, maar ook deernis oor te dra. Soos in vorige werke, figureer die land en sy probleme weereens sterk. Die mense van die dorpie Gebeente, soos die mense van Suid-Afrika, bevind hulle in die nadraai van post-apartheid en die dorp word \u2018n mikrokosmos van die groter land asook, tot \u2019n mate, \u2019n allegorie van die wel en wee van die land. Die skrywer is die waarnemer, die luidspreker en die fluisteraar. \u2018n Bre\u00eb spektrum stemme vra vrae en die verteller wys vir ons ‘n spie\u00ebl van die samelewing. Ons kyk en sien en oordink: wat het van ons en ons land geword en wie se skuld is dit? <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
Eben Venter se roman Decima <\/em>(Penguin Randon House, 2023)<\/strong><\/h5>\n\n\n\n

Opsomming
<\/strong>In die Oos-Kaapse veld maak \u2019n skrywer haar in sy verbeelding staan: Vir Decima \u2013 \u2019n formidabele swartrenosterkoei. Haar dogter, Tandeka, is dragtig, en die handvol renosters sien uit na die kalf se koms in die lente. Maar vir Decima is daar vrees wat met elke volmaan in haar opwel. Sy kan steeds die gebeure onthou wat haar baie seisoene vantevore wees gelaat het.<\/p>\n\n\n\n

Al werkend aan Decima se verhaal, is Eben. Hy vra: Hoe skryf mens oor hierdie dier as gevoelvolle wese? Deel van die storie is die verskillende karakters wat \u2019n impak op die lot van die renosters het: stropers, hul kli\u00ebnte, beoefenaars van tradisionele medisyne, ook die bewaarders. En tussendeur is daar Eben se brose ma wat in die land agtergebly het. Soos hy sy weg vind deur die bladsye van sy manuskrip, is dit die stem van Decima wat die suiwerste in sy gedagtes klink.<\/p>\n\n\n\n

Eben Venter se boek kombineer outofiksie, fabel, \u2019n speurverhaal en die wetenskap, en is \u2019n dringende pleidooi vir die bewaring van een van die w\u00eareld se megaherbivore.  Decima <\/em> is \u2019n elegiese werk vir baie stemme waarin die skrywer die aard van verlies in sy vele gestaltes besing en besweer.<\/p>\n\n\n\n

Oor die skrywer<\/strong>
Ebenhaezer (Eben) Venter het op \u2019n skaapplaas in die Oos-Kaap grootgeword. Hy matrikuleer aan Grey Kollege in Bloemfontein. Hy studeer eers op Potchefstroom en behaal later \u2019n BA Honneursgraad aan RAU en \u2019n MA-graad in Filosofie aan die Universiteit van Port Elizabeth. Hy was junior lektor in filosofie aan RAU en werk ook as joernalis en kopieskrywer. Sy debuut-kortverhaalbundel, Witblitz, verskyn in 1986. Sy romans Foxtrot van die vleiseters, Ek stamel, ek sterwe en Begeerte het almal die WA Hofmeyr-prys ontvang vir beste Afrikaanse roman van die jaar. Sy boeke is al in Engels, Duits en Nederlands vertaal.
<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Die beoordelaars s\u00ea
<\/strong>Decima<\/em> handel op \u2019n eerste leesvlak oor \u2019n swartrenosterkoei, Decima, op wie daar jag gemaak gaan word in \u2019n wildreservaat. Die fokus word dus dadelik op \u2019n hoogs relevante ekokritiese tema geplaas: die jag op en uitwissing van renosters en die hele \u201cbedryf\u201d rondom renosterhorings \u2013 die rol van stropers, \u201cbemiddelaars\u201d, handelslui, verbruikers en die vermeende medisinale waarde van die horing, die tegnieke en tye van die \u201cjag\u201d, of eerder \u201cslagting\u201d, die reuse-omvang van die bedryf en die historiese agtergronde daarvan. Die naam, \u201cDecima\u201d, (\u201ctiende\u201d) waarsku die leser reeds dat die betrokke renoster heel waarskynlik \u2019n verdere slagoffer gaan wees. Op volgende vlakke brei die teks uit tot \u2019n mengsel van outofiksie, fabel en natuurwetenskaplike verslae met \u2019n verskeidenheid vertel- en fokaliseringsinstansies. Decima tree byvoorbeeld dikwels as fokalisator op en die beskrywings wat haar sintuie waarneem, bevestig weer die outeur, Venter, se ongelooflike fyn waarnemingsvermo\u00eb en empatie wat reeds in vorige romans soos Foxtrot van die vleiseters<\/em> and Ek stamel, ek sterwe, <\/em>na vore gekom het. Parallel aan die verhaalgegewe oor Decima, doen die ek-verteller op ontroerende wyse verslag van die laaste dae en maande van sy moeder, sodat die boek ook \u2019n elegie word oor sterflikheid en verlies van mens en dier. Die verlies van \u2019n familieplaas in die Oos-Kaap \u2013 nog \u2019n tema wat in vorige romans van Venter aan bod gekom het \u2013 kom ook ter sprake en sny die kwessie van grondbesit in Suid-Afrika aan. \u2019n Verdere uitstaande kenmerk van die boek is die fyn opgeboude struktuur- en milieuplasings \u2013 van die Oos-Kaap na Mpumalanga, na Kowloon, Belgi\u00eb, ensovoorts \u2013 met die uitwissing van bedreigde spesies en die mens se brutale bydrae daartoe as saambindende draad. Decima <\/em>bevat talle aangrypende passasies en die leser word ryklik beloon met \u2019n tweede lees van hierdie komplekse roman.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Die Helgaard Steyn-prys word elke jaar toegeken vir skeppende werk wat die Suid-Afrikaanse kultuurskat verryk. Enige kunstenaar in Suid-Afrika gebore \u2013 om die beurt \u2019n skilder, beeldhouer, komponis en skrywer \u2013 word jaarliks vereer. \u2019n Kontantprys uit die Helgaard Steyn-trust word aan die vereerde geskenk. <\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":2024,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-1926","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-helgaard-steyn-pryse"],"acf":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.helgaardsteynpryse.co.za\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Kortlys-bekend-vir-Helgaard-Steyn-prys-vir-skryfkuns.png?fit=1080%2C1080&ssl=1","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.helgaardsteynpryse.co.za\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1926","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.helgaardsteynpryse.co.za\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.helgaardsteynpryse.co.za\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.helgaardsteynpryse.co.za\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.helgaardsteynpryse.co.za\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1926"}],"version-history":[{"count":36,"href":"https:\/\/www.helgaardsteynpryse.co.za\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1926\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2037,"href":"https:\/\/www.helgaardsteynpryse.co.za\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1926\/revisions\/2037"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.helgaardsteynpryse.co.za\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2024"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.helgaardsteynpryse.co.za\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1926"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.helgaardsteynpryse.co.za\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1926"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.helgaardsteynpryse.co.za\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1926"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}